Ανίσχυροι να ασκήσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα

 

Η Τουρκία έχει υιοθετήσει το εύρος των δώδεκα (12) ναυτικών μιλίων ως όριο των χωρικών της υδάτων τόσο στον Εύξεινο Πόντο όσο και στη Μεσόγειο Θάλασσα, ασκώντας στην πράξη ένα δικαίωμα που απορρέει από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Αντιθέτως, η Ελλάδα, μολονότι διαθέτει το ίδιο απολύτως κυριαρχικό δικαίωμα βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), δεν προχώρησε για δεκαετίες στην επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο σύνολο της επικράτειάς της.

Μόλις το 2021, η ελληνική πολιτεία προέβη μερικώς στην άσκηση αυτού του δικαιώματος, επεκτείνοντας τα χωρικά ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο Πέλαγος και έως το νότιο άκρο της Πελοποννήσου. Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα του Αιγαίου Πελάγους παραμένει άλυτο. Η επίσημη θέση της ελληνικής κυβέρνησης είναι ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο αποτελεί αναφαίρετο κυριαρχικό δικαίωμα, το οποίο η Ελλάδα διατηρεί και δύναται να ασκήσει «όποτε και όπως κρίνει σκόπιμο».

Η θέση αυτή, όμως, εγείρει σοβαρά ερωτήματα από τη σκοπιά της διεθνούς πρακτικής και της πολιτικής στρατηγικής. Στη διεθνή έννομη τάξη, η συστηματική μη άσκηση ενός δικαιώματος ενδέχεται, σε βάθος χρόνου, να αποδυναμώσει τη θέση του δικαιούχου κράτους, ιδίως όταν τρίτα κράτη αμφισβητούν εμπράκτως ή ρητορικά την ισχύ του. Στην περίπτωση της Ελλάδας, η κύρια αιτία αυτής της παρατεταμένης αναβλητικότητας υπήρξε ο φόβος αντίδρασης της Τουρκίας, και συγκεκριμένα η απειλή casus belli που έχει διακηρύξει η τουρκική Εθνοσυνέλευση από το 1995.

Αντί, ωστόσο, η Ελλάδα να αντιμετωπίσει το casus belli ως μια κατάφωρη παραβίαση των αρχών του διεθνούς δικαίου και να επενδύσει μακροπρόθεσμα στην ενίσχυση της πολιτικής, διπλωματικής και στρατηγικής της προετοιμασίας για την άσκηση των 12 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο, φαίνεται να αναλώνει σημαντικό μέρος της διπλωματικής της ενέργειας στην προσπάθεια να πείσει την Τουρκία να άρει την απειλή αυτή, ενδεχομένως μέσω ανταλλαγμάτων.

Μια τέτοια στάση προσομοιάζει περισσότερο με τη συμπεριφορά ενός κράτους που αισθάνεται περιορισμένο ή ανίσχυρο να ασκήσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα, παρά με εκείνη ενός κράτους που βασίζει τη στρατηγική του στη διεθνή νομιμότητα, τη θεσμική συνέπεια και τη σταθερή υπεράσπιση των δικαίων του.

Γιάννης Κεφαλάς 

✍️ **Αρθρογράφος & Αναλυτής σε θέματα Δημόσιας Οικονομίας και Διοίκησης

Συνταγματική αναθεώρηση και πρωτογενές πλεόνασμα

 

Η συνταγματική αναθεώρηση με σκοπό την επιβολή της υποχρέωσης κάθε κυβέρνησης να καταρτίζει και να εκτελεί κρατικό προϋπολογισμό με πρωτογενές πλεόνασμα συνιστά μια πολιτικά αναγκαία επιλογή. Η δημοσιονομική ανευθυνότητα δεν αποτελεί απλώς οικονομικό πρόβλημα, αλλά θεσμική παθογένεια που υπονομεύει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του κράτους και τη διαγενεακή δικαιοσύνη.

Οι εκλεγμένες κυβερνήσεις έχουν κίνητρο να αυξάνουν δαπάνες ή να μειώνουν φόρους βραχυπρόθεσμα για εκλογικό όφελος, μετακυλίοντας το κόστος στις μελλοντικές γενιές. Η συνταγματική κατοχύρωση πρωτογενούς πλεονάσματος ενισχύει τη δημοκρατική λογοδοσία, περιορίζοντας τον δημοσιονομικό λαϊκισμό και ενισχύοντας τη θεσμική αξιοπιστία του κράτους. θέτοντας σαφή όρια στην άσκηση εξουσίας.

Όταν οι κυβερνήσεις υποχρεούνται να χρηματοδοτούν τις πολιτικές τους εντός αυστηρού δημοσιονομικού πλαισίου, αναγκάζονται να ιεραρχούν προτεραιότητες, να αιτιολογούν τις επιλογές τους και να καθιστούν σαφές στους πολίτες το πραγματικό κόστος κάθε δημόσιας πολιτικής. Με τον τρόπο αυτό, αποτρέπεται η συστηματική χρηματοδότηση πολιτικών μέσω χρέους που δεν έχει εγκριθεί ρητά από το εκλογικό σώμα.

Η συσσώρευση δημόσιου χρέους συνιστά μορφή αναγκαστικής αναδιανομής πόρων από τις μελλοντικές γενιές προς τις παρούσες, χωρίς τη συναίνεσή τους. Ένα θεσμικό πλαίσιο που απαιτεί τη διατήρηση πρωτογενούς πλεονάσματος διασφαλίζει ότι κάθε γενιά αναλαμβάνει το κόστος των δημοσίων πολιτικών που επιλέγει, αποφεύγοντας τη μετακύλιση βαρών από τις παρούσες στις μελλοντικές γενιές, χωρίς τη συναίνεσή τους.

Η δημοσιονομική σταθερότητα που προκύπτει από τη συστηματική επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος μειώνει το κόστος δανεισμού του κράτους και δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο για μεγαλύτερη ευελιξία όταν προκύπτουν εξωγενή σοκ, ακριβώς επειδή έχει αποφύγει τη χρόνια υπερχρέωση σε περιόδους κανονικότητας.

Γιάννης Κεφαλάς 

✍️ **Αρθρογράφος & Αναλυτής σε θέματα Δημόσιας Οικονομίας και Διοίκησης

Απο τα 6 στα 12 Ναυτικά μίλια

 

Εφόσον η Ελλάδα προχωρήσει στην άσκηση του κυριαρχικού της δικαιώματος και επεκτείνει το εύρος των χωρικών της υδάτων στα δώδεκα (12) ναυτικά μίλια, η γεωπολιτική και νομική πραγματικότητα στο Αιγαίο Πέλαγος θα μεταβληθεί ουσιωδώς. Συγκεκριμένα, περίπου το 70% της θαλάσσιας έκτασης του Αιγαίου θα υπαχθεί στην ελληνική κυριαρχία, γεγονός που θα περιορίσει δραστικά τον χώρο των διεθνών υδάτων και, κατ’ επέκταση, θα αποδυναμώσει ουσιαστικά το περιεχόμενο των τουρκικών διεκδικήσεων στην περιοχή.

Υπό το νέο αυτό καθεστώς, το δικαίωμα της ελεύθερης και αβλαβούς διέλευσης πλοίων τρίτων κρατών θα εξακολουθήσει να ισχύει, σύμφωνα με τις προβλέψεις του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, και ειδικότερα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η άσκηση της ελληνικής κυριαρχίας δεν θα αναιρεί τη διεθνή ναυσιπλοΐα, αλλά θα την εντάσσει στο θεσμικό πλαίσιο που προβλέπεται για τα χωρικά ύδατα ενός παράκτιου κράτους.

Είναι ενδεικτικό ότι, υπό το ισχύον καθεστώς των έξι (6) ναυτικών μιλίων, σχεδόν το ήμισυ του Αιγαίου Πελάγους χαρακτηρίζεται ως διεθνή ύδατα. Αντιθέτως, με την επέκταση στα δώδεκα ναυτικά μίλια, το ποσοστό των διεθνών υδάτων θα περιοριζόταν περίπου στο 20%, μεταβάλλοντας ριζικά τη χωρική κατανομή κυριαρχίας και δικαιοδοσίας στην περιοχή.

Τα δυνητικά οφέλη για την Ελλάδα από την άσκηση αυτού του δικαιώματος είναι πολλαπλά —νομικά, πολιτικά, στρατηγικά και οικονομικά— και απορρέουν άμεσα από το διεθνές δίκαιο. Σημαντικό είναι ότι η εφαρμογή του μέτρου αυτού δεν προϋποθέτει τη συγκατάθεση της Τουρκίας, ούτε την υπογραφή διμερούς συμφωνίας ή την προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης, καθώς πρόκειται για μονομερώς ασκούμενο κυριαρχικό δικαίωμα κάθε παράκτιου κράτους.

Γιάννης Κεφαλάς 

✍️ **Αρθρογράφος & Αναλυτής σε θέματα Δημόσιας Οικονομίας και Διοίκησης