“ο ρυπαίνων πληρώνει”

 Ο ατμοσφαιρικός αέρας είναι ένα δημόσιο αγαθό, το οποίο παρέχεται δωρεάν και όλοι το καταναλώνουμε με ίσους όρους. Εξάλλου πως θα μπορούσε να μην είναι δωρεάν, αφού είναι αδύνατον να αποκλείσεις κάποιον από την κατανάλωση του.

Όμως στη ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα δεν συμβάλουμε όλοι το ίδιο και με ίσους όρους. Κάποια άτομα ρυπαίνουν πολύ περισσότερο την ατμόσφαιρα, ενώ κάποια άλλα λιγότερο. Εγώ για παράδειγμα κινώ το αυτοκίνητο μου ελάχιστες φορές το μήνα, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να κινεί το αυτοκίνητο του 20 φορές περισσότερες από εμένα. Αυτός ρυπαίνει περισσότερο τον αέρα και αναγκάζει εμένα να καταναλώνω μολυσμένο αέρα, κάτι το οποίο μειώνει την ευημερία μου γιατί βλάπτει την υγεία μου. 

Κάποιοι οικονομολόγοι λοιπόν, σκέφτηκαν να υπάρχει ένα σύστημα εμπορεύσιμων αδειών καυσίμων. Αυτό θα είχε σαν σκοπό, αφενός μεν να ασκήσει πίεση στα άτομα να μειώσουν τις περιττές μετακινήσεις και την ρύπανση της ατμόσφαιρας αφετέρου δε να υπάρχει κάποια ανταμοιβή για τα άτομα που δεν ρυπαίνουν τον αέρα αλλά δέχονται αυτή την αρνητική εξωτερικότητα των υπολοίπων που ρυπαίνουν.

Το κράτος θα αποφάσιζε ποσά λίτρα  βενζίνης θα καταναλώνονται ετησίως στη χώρα και θα μοίραζε δικαιώματα κατανάλωσης (κουπόνια ) ή αλλιώς ίσα δικαιώματα ρύπανσης. Εάν για παράδειγμα υπολόγιζε, ότι το έτος οι Έλληνες θα αγόραζαν  ένα δισεκατομμύριο λίτρα βενζίνης τότε για να  μειώσει την κατανάλωση θα έκδιδε εμπορεύσιμες άδειες αξίας 950 εκατομμύρια λίτρα βενζίνης. Αυτές λοιπόν τις άδειες θα τις μοίραζε αρχικά ισόποσα σε όλους τους ενήλικες πολίτες. Έστω κάθε πολίτης έχει στη διάθεση του 2000 λίτρα βενζίνης σε κουπόνια για χρήση το έτος. Εάν καταναλώσει μόνο τα 1000 λίτρα τότε του περισσεύουν 1000 λίτρα βενζίνης σε κουπόνια. Εδώ λοιπόν λειτουργεί μια αγορά εμπορεύσιμων αδειών (κουπόνια)  βενζίνης, όπου θα μπορούσε ο πολίτης να πουλήσει τα περίσσεια 1000 κουπόνια βενζίνης σε κάποια συμφωνημένη τιμή σε έναν άλλο πολίτη, ο οποίος θα είχε καταναλώσει τα δικαιούμενα 2000 λίτρα βενζίνης και θα χρειαζόταν ακόμα περισσότερα λίτρα βενζίνης.

Το παραπάνω σύστημα έχει σκοπό μια αρχική κατανομή ίσης ρύπανσης για όλους τους πολίτες. Εάν κάποιος πολίτης ρυπαίνει περισσότερο την ατμόσφαιρα θα πληρώνει για τα έξτρα κουπόνια βενζίνης που θα αποκτά, ενώ κάποιος που ρυπαίνει λιγότερο, θα αμείβεται για τα περίσσεια κουπόνια βενζίνης που δεν κατανάλωσε, η αμοιβή θα είναι η αποζημίωση της κακής ποιότητας αέρα που αναπνέει.

Έτσι λοιπόν θα πληρώνουμε, όχι για τον αέρα που αναπνέουμε αλλά για τον αέρα που ρυπαίνουμε.

Τα κείμενα αποτελούν προσωπικές σκέψεις και προτάσεις.

 Γιάννης Κεφαλάς

Ακριβές επικοινωνίες

 Οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνίας στην Ελλάδα, είναι από τις ακριβότερες στην ΕΕ. Υπάρχουν 24 ευρωπαϊκές χώρες που παρέχουν φθηνότερες τηλεπικοινωνίες από τη χώρα μας. Κρατάνε υψηλές τις τιμές στις επικοινωνίες, το μικρό μέγεθος της αγοράς, τα προβλήματα μονοπωλιακότητας, η έλλειψη ανταγωνισμού, αφού υπάρχουν δυο με τρείς εταιρίες, το μεγάλο βάρος των φόρων που επιβάλλεται από το κράτος. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πάροχος που το δημόσιο να έχει τον έλεγχο. Η πλήρης ιδιωτικοποίηση της αγοράς των τηλεπικοινωνιών έφερε εκσυγχρονισμό αλλά ακριβότερες επικοινωνίες.

Αρνητική εξωτερικότητα

 

Είναι γεγονός ότι πάρκα, δημόσιοι αθλητικοί χώροι, δημόσια κτήρια, παιδικές χαρές, δημόσια μέσα μεταφοράς, το περιβάλλον, τα ποτάμια, οι λίμνες, οι θάλασσες, ακόμα και ο αέρας που αναπνέουμε, ρυπαίνονται, βανδαλίζονται , καταστρέφονται, καταναλώνονται αναποτελεσματικά σε μεγάλες ποσότητες, γενικά γίνεται κακή χρήση τους. Αυτό πιθανόν να συμβαίνει γιατί όλοι οι παραπάνω πόροι είναι κοινό κτήμα όλων, δεν ανήκουν σε κάποιον, η χρήση τους είναι δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν και έτσι κανένας δεν έχει κίνητρο να κάνει οικονομία στη χρήση τους ή να κάνει λελογισμένη χρήση ή να μην προκαλεί ζημιά και καταστροφή.

Όταν ένα άτομο ή ομάδα ατόμων  με τις ενέργειες τους μειώνουν  την ευημερία κάποιου άλλου ατόμου ή ομάδας ατόμων τότε μιλάμε για μια αρνητική εξωτερικότητα. Όλα τα παραπάνω παραδείγματα είναι αποτελέσματα αρνητικής εξωτερικότητας. Φανταστείτε ένα  ποτάμι που δεν ανήκει σε κανέναν και ένα εργοστάσιο να ρίχνει τα απόβλητα του στο ποτάμι. Αυτή η ρύπανση δημιουργεί αρνητική εξωτερικότητα σε όσα άτομα κάνουν χρήση του νερού του ποταμού. Επίσης ακόμα και ένα άτομο που καπνίζει τσιγάρο σε ένα κλειστό χώρο μειώνει την ευημερία των υπολοίπων ατόμων που αναπνέουν τον καπνό του.

Κάθε περίπτωση αρνητικής  εξωτερικότητας θα μπορεί  να περιοριστεί ή να εξαλειφθεί, εάν έχουν οριστεί ιδιοκτησιακά δικαιώματα. Δηλαδή να υπάρχει ιδιοκτήτης σε κάθε πόρο, ώστε να μην ανήκει σε όλους. Τότε αυτός που δημιουργεί την αρνητική εξωτερικότατα σε βάρος των υπολοίπων, θα πρέπει να καταβάλει κάποιο τίμημα στον ιδιοκτήτη του πόρου που βλάπτει με τις ενέργειες του. Έτσι μόνο θα περιόριζε τις αρνητικές του ενέργειες. Φανταστείτε τον κύριο που κάπνιζε σε κλειστό χώρο, εάν έπρεπε να καταβάλει κάποιο χρηματικό ποσό για τη ζημιά που προκαλούσε με τον καπνό του, τότε θα σταματούσε το κάπνισμα γιατί το προσωπικό κόστος θα υπερβαίνει το προσωπικό όφελος της ικανοποίησης του τσιγάρου. Επίσης το ποτάμι ή η παιδική χαρά ή οι λίμνες, αν είχαν ιδιοκτησιακό καθεστώς και δεν ανήκαν σε όλους, δηλαδή σε κανένα, τότε καμία ρύπανση, καταστροφή ή  βανδαλισμός δεν θα είχε συμβεί. 

Υπάρχει η λανθασμένη ιδεολογία ότι κάθε δημόσιος πόρος ανήκει σε όλους ή μάλλον σε κανέναν και μπορούμε να τον μειώνουμε ανεξέλεγκτα, γιατί με κάποιο τρόπο το κράτος θα τον αναπληρώσει και μάλιστα δεν μπορούμε να καταλάβουμε, ότι το κόστος καταβάλλεται από εμάς μέσω της φορολογίας.

Τα κείμενα αποτελούν προσωπικές σκέψεις και προτάσεις.

 Γιάννης Κεφαλάς

Θέλουμε «μεγάλο» ή «μικρό» κράτος

 

Οι σύγχρονες πολιτικές ιδεολογίες και απόψεις για το κράτος, τον τρόπο διακυβέρνησης και λειτουργίας της οικονομίας, στηρίζονται στη σχέση κράτους – ατόμου.

Θέλουμε «μεγάλο» ή μικρό κράτος, θέλουμε το κράτος να επεμβαίνει και να καθοδηγεί κάθε πτυχή της ζωής του ατόμου;

Η μια άποψη, υποστηρίζει ότι το κράτος είναι η καρδιά της κοινωνίας και η κοινωνία είναι πάνω από το άτομο. Κάθε άτομο έχει ως σκοπό να προσφέρει τις υπηρεσίες του στη κοινωνία. Η κοινωνία θέτει στόχους τους οποίους επιλέγει το κράτος. Το άτομο υπηρετεί το κοινό συμφέρον πάνω από το προσωπικό. Οι σοσιαλδημοκράτες, έτσι αποκαλούμε αυτούς που πιστεύουν την εκτεταμένη και ουσιαστική κρατική παρέμβαση στην οικονομία και στη κοινωνία. Επίσης πιστεύουν ότι το συμφέρον της ομάδας έχει προτεραιότητα των επιθυμιών του ατόμου.

Η άλλη άποψη που υπάρχει, πιστεύει ότι το άτομο βρίσκεται στο επίκεντρο και το κράτος υπάρχει για να εξυπηρετεί τους στόχους και το καλό των ατόμων. Όμως για να μπορεί το κράτος να διασφαλίζει το καλό των ατόμων, θα πρέπει να διαθέτει την καταναγκαστική εξουσία. Ο ρόλος του κράτους έγκειται στην προστασία του ατόμου από τη βία, την αδικία, την καταπίεση. Επίσης το κράτος θα πρέπει να αναλαμβάνει την παραγωγή και προσφορά κάποιων δημόσιων αγαθών, που κανένας ιδιώτης δεν θα αναλάμβανε την παραγωγή τους λόγω του περιορισμένου όφελος. Οι φιλελεύθεροι, αυτοί που πιστεύουν σε ένα μικρό κράτος με περιορισμένο οικονομικό ρόλο, υποστηρίζουν ότι το άτομο γνωρίζει καλύτερα απότο κράτος το ιδιωτικό του συμφέρον και πως να το αποκτήσει.      

Τελικά πόσο ενεργό ρόλο πρέπει να έχει το κράτος. Είναι επιθυμητή η κρατική δράση ή όχι; Η εκτεταμένη κρατική παρέμβαση εξυπηρετεί τους αδύναμους και ευάλωτους; Η ιδιωτική πρωτοβουλία θα πρέπει να ελέγχεται όταν ξεπερνά τα όρια της ελευθερίας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Τα κείμενα αποτελούν προσωπικές σκέψεις και προτάσεις.

 Γιάννης Κεφαλάς

Παθογένειες στον αγροτικό Τομέα

 

Στην ελληνική γη απασχολούνται περίπου 500 χιλιάδες άνθρωποι, οι οποίοι συμβάλουν στην παραγωγή των αγροτικών προϊόντων. Το μεγαλύτερο ποσοστό των αγροτικών προϊόντων, περίπου το 80%, κατευθύνεται στην εσωτερική αγορά για να καλύψει την εγχώρια ζήτηση. Το υπόλοιπο κατευθύνεται σε εξαγωγές. Είναι πολύ σημαντικό ότι οι εξαγωγές της αγροτικής οικονομίας είναι περισσότερες από τις αντίστοιχες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων. Αυτή η ζήτηση των ελληνικών αγροτικών προϊόντων στο εξωτερικό, δείχνει την καλή ποιότητα και φήμη τους.

Όμως ο αγροτικός κλάδος ταλαιπωρείται από χρόνιες παθογένειες, οι οποίες δύναται να περιορίσουν την παραγωγή και να δημιουργήσουν επισιτιστική κρίση.

Η πλειοψηφία των απασχολούμενων αγροτών είναι μεγάλοι σε ηλικία. Αυτό σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια, μεγάλο ποσοστό του εργατικού δυναμικού θα συνταξιοδοτηθεί και θα αφήσει ένα μεγάλο κενό στη παραγωγή. Όμως η προσέλκυση νέων ανθρώπων στον αγροτικό τομέα είναι δύσκολο εγχείρημα. Το χαμηλό εισόδημα του αγρότη, η αβεβαιότητα στις καλλιέργειες, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας είναι μερικοί από τους λόγους που δεν καθιστούν ελκυστικό το επάγγελμα του αγρότη.

Η ελληνική αγροτική γη είναι κατακερματισμένη σε μικρές αγροτικές μονάδες. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μορφολογία της χώρας (ορεινή) και στο μοντέλο της οικογενειακής αγροτικής εκμετάλλευσης.

Το μοντέλο παραγωγής στηρίζεται στην πρακτική εμπειρία του αγροτικού δυναμικού. Σχεδόν κανένας αγρότης δεν έχει παρακολουθήσει κάποιο είδος τεχνικής ή θεωρητικής εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Αυτό έχει σαν επακόλουθο, οι αγρότες να μην μπορούν να ακολουθήσουν τις τεχνολογικές εξελίξεις και να τις εφαρμόσουν στη παραγωγή.

Το κόστος παραγωγής αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια. Τα λιπάσματα, η ενέργεια, οι ζωοτροφές και το καύσιμο, επιβαρύνουν το ήδη ελάχιστο εισόδημα του Έλληνα αγρότη κα τον αναγκάζουν να μετακυλήσει μέρος του κόστους στις τιμές των αγροτικών προϊόντων.

Τέλος, η κλιματική αλλαγή της οποίας κύριο γνώρισμα είναι η μείωση των βροχοπτώσεων, οι παρατεταμένοι καύσωνες, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, θα δημιουργήσουν προβλήματα στη χρήση των υδατικών πόρων και θα μειώσουν την αγροτική παραγωγή.

Τα κείμενα αποτελούν προσωπικές σκέψεις και προτάσεις.

 Γιάννης Κεφαλάς